กระจับ สามารถพบเจอได้ในแหล่งน้ำธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์  เด็กรุ่นใหม่ อาจจะไม่รู้จักพืชชนิดนี้ หรือไม่เคยเห็นหน้าตาเลยก็ว่าได้

กระจับ เป็นพืชน้ำ ส่วนใหญ่อยู่ใต้น้ำ โผล่ใบขึ้นมาเหมือนต้นบัว นับว่าเป็นไม้น้ำที่น่าสนใจมากชนิดหนึ่ง เพราะมีรูปร่างประหลาด มีผลหน้าตาและผิว คล้ายเขาควาย ชาวบ้านส่วนใหญ่ชอบเรียกชื่อว่า “กระจับควาย” แม้จะมีหน้าตาไม่เหมือนพืชชนิดอื่นทั่วไป แต่ประโยชน์นั้นก็มีมากมายไม่ต่างจากพืชชนิดอื่น เอามาต้มกิน หรือนำมาเป็นของเล่น เขาขวิดกัน

ชื่อวิทยาศาสตร์ Trapa bicornis . อยู่ในวงศ์ TRAPACEAE มีชื่อตามท้องถิ่นเรียกต่างๆ ว่า เขาควาย มะแงง ม่าแงง พายับ เป็นต้น

เป็นพืชน้ำล้มลุกอายุหลายฤดู ลักษณะเป็นกอลอยน้ำ ใบมี 2 แบบ คือ

  • ใบใต้น้ำ เป็นเส้นยาวคล้ายราก
  • ใบลอยน้ำมีลักษณธะคล้ายสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน ขอบใบแหลม ผิวใบด้านบนสีเขียวเป็นมัน ด้านล่างมีสีแดง ก้านใบยาว ตรงกลางพองออก ดอกเป็นดอกเดี่ยวสีขาว ออกที่โคนก้านใบ มีกลีบดอก 4 กลีบ บานเหนือน้ำ เมื่อเป็นผลจะจมลงใต้น้ำ ผลหรือฝักกระจับมีสีดำขนาดใหญ่ เปลือกหนาแข็งเขางอโค้งคล้ายเขาควาย เนื้อในสีขาว ขยายพันธุ์โดยการแยกหน่อ
สรรพคุณทางยาที่สำคัญ

เป็นยาบำรุงของทั้งเด็ก ผู้หญิง ผู้ชาย ผู้สูงอายุ และคนหลังฟื้นไข้ เนื่องจากเด็กต้องการการเสริมสร้างเนื้อเยื่อ เพื่อเตรียมตัวเป็นผู้ใหญ่ที่สมบูรณ์แข็งแรง เพื่อเป็นรากฐานของสุขภาพที่ดีในภายภาคหน้า ตามทฤษฎีการแพทย์แผนไทย กระจับ ช่วยสร้างน้ำอสุจิในผู้ชายและสร้างไข่และผนังมดลูกในผู้หญิง ซึ่งล้วนเป็นกลไกของเสมหะ กระจับที่บำรุงเสมหะจึงทำหน้าที่สร้างความเข้มแข็งให้กับระบบสืบพันธุ์ของทั้งสองเพศ นอกจากนี้ เป็นที่รู้กันโดยทั่วไปว่ากระจับช่วยบำรุงผู้สูงอายุ บำรุงกำลังคนไข้ ฟื้นฟูลำไส้หลังอาการท้องเสีย แก้อ่อนเพลีย แก้เมาค้าง

สรรพคุณที่สำคัญและโดดเด่นที่สุด คือ เป็นยาบำรุงครรภ์ บำรุงน้ำนม ผู้หญิงเป็นผู้ดูแลชีวิต ชีวิตเริ่มตั้งแต่ในครรภ์ของมารดา ผู้เป็นมารดาจะคอยระมัดระวังการใช้ชีวิต การกินยา กินอาหาร เพื่อป้องกันไม่ให้มีผลกระทบมาถึงลูกในท้อง ทั้งยังแสวงหาอาหารที่เป็นประโยชน์ มีคุณสมบัติในการบำรุงทารกในครรภ์ และเมื่อลูกคลอดออกมาก็ต้องมีน้ำนมอันสมบูรณ์ให้ลูกดื่มกิน ซึ่งพืชพรรณที่มีคุณสมบัติดังกล่าว ต้องมีสารอาหารและความปลอดภัยสูง

ในตำรายาไทยจัดให้ “กระจับ” เป็นหนึ่งในนั้น ที่พิเศษคือ กระจับบำรุงทารกในครรภ์และบำรุงน้ำนม ในมุมของการแพทย์แผนไทยกระจับมีคุณสมบัติ หวาน เย็น ช่วยบำรุงเนื้อหนังให้บริบูรณ์ หรือบำรุงทางเสมหะ ซึ่งเป็นกลไกของการเสริมสร้างเนื้อเยื่อต่างๆ ทำให้ทารกเจริญเติบโตได้ดี ทำให้แม่มีน้ำนมเลี้ยงลูก

ในความเป็นผู้หญิงที่จะต้องเป็นแม่ ภรรยา และผู้ดูแลคนในบ้าน สุขภาพของคนในบ้านอยู่ในมือเรา ในยุคสมัยที่เปลี่ยนไป การบำรุงครรภ์เหลือเพียงยาบำรุงเลือดที่รับจากคลินิกฝากครรภ์ อาหารการกินเพื่อบำรุงนั้นอยู่ในแคปซูลของบริษัทผลิตอาหารเสริม เพียงหันกลับมามองชะลอมใส่ฝักสีดาหน้าตาประหลาด อาจคืนพลังอำนาจในการบำรุงสุขภาพ ที่ผู้หญิงจะนำคืนมาให้ครอบครัว กระจับ จึงเป็นอาหารของการบำรุงที่ควรค่าแก่การบริโภค

กระจับอ่อนสดๆ ช่วยดับพิษร้อน เช่น การมีประจำเดือนมาก แก้ร้อนในกระหายน้ำ เป็นต้น

ข้อเสียของกระจับ
1. กระจับที่ติดผลจนแก่แล้ว ผลจะร่วงลงน้ำ และฝังอยู่พื้นน้ำ หากชาวประมงเดินเหยียบ เขากระจับจะตำเท้าได้ ขณะทำการ2. กระจับเติบโตได้อย่างรวดเร็วในช่วงฤดูฝน หากมีการแพร่ระบาดมาก กระจับจะคลุมผิวน้ำเป็นปัญหาต่อการประมง และปิดบังแสงที่ส่องลงท้องน้ำ ส่งผลต่อสมดุลของระบบนิเวศ
3. การแพร่กระจายของกระจับจำนวนมากจะเป็นปัญหาต่อการชลประทาน และแหล่งน้ำตื้นเขิน

คุณค่าทางโภชนาการของกระจับ (เนื้อฝัก 100 กรัม)

– ความชื้น : 70%
– พลังงาน : 117 แคลอรี่
– โปรตีน : 4.7 กรัม
– คาร์โบไฮเดรต : 23.9 กรัม
– ไขมัน : 0.3 กรัม
– แคลเซียม : 20 มิลลิกรัม
– ฟอสฟอรัส : 150 มิลลิกรัม
– เหล็ก : 0.8 มิลลิกรัม
– วิตามิน B1 : ไม่พบ
– วิตามิน B2 : 0.01 มิลลิกรัม
– ไนอาซีน : 0.6 มิลลิกรัม
– วิตามิน A : 20 IU.
– วิตามิน C : ไม่พบ

ที่มา : กองโภชนาการ 2521. (1)

#ACuisine #เอควิซีน #Cherrykitcook #เครื่องปรุง

อยากกิน อยากฟิน อยากทำ อย่าลืมติดตาม A Cuisine (เอควิซีน)

📌Website : https://acuisineth.com/

📌Messenger : http://m.me/AcuisineTH